Tháng 9/2026, sân bóng rổ nam tại ASIAD Aichi - Nagoya đã đẩy đội tuyển Trung Quốc vào một vị trí khó xử.
Bán kết thua Nhật Bản, trận tranh huy chương đồng lại gục ngã dưới chân Iran.
Hai ngày, hai trận đấu khó khăn, không vớt vát được tấm huy chương nào.
Tấm biển hiệu số một châu Á bị thực tế giáng cho một đòn đau.
Điều khiến người hâm mộ khó chịu hơn là thua mà chẳng có chút hồi hộp nào.
Sau khi trận đấu kết thúc, toàn đội về nước giải tán, mỗi người trở lại câu lạc bộ CBA của mình.
HLV trưởng Quách Sĩ Cường đội trên đầu những lời nghi ngờ từ khắp mạng xã hội, đưa hai quyết định ra công khai.
Nhìn lại những lời Diêu Minh nhiều lần nhấn mạnh trong mấy năm qua, không câu nào là lời thừa.
【Hai trận thua ở Nagoya, kỷ lục bị viết lại】
Tối 18/9, bán kết bóng rổ nam ASIAD, đối thủ của Trung Quốc là Nhật Bản.
Trước trận, nhiều người cho rằng trận này chẳng có gì phải lo.
Dù sao đội hình Nhật Bản lần này hoàn toàn không giống đội ngôi sao ở giải B.League.
Rui Hachimura không đến, Yuki Kawamura không đến, Yuta Watanabe cũng không đến.
Không một át chủ bài tuyến đầu nào có mặt, HLV trưởng đội tuyển ASIAD của họ là Yoshimoto Taisuke.
Dư luận thậm chí gọi thẳng đội bóng này là "Nhật Bản đội hai".
Vậy mà chính đội bóng chắp vá này ngay từ đầu trận đã khiến Trung Quốc choáng váng.
Kết thúc hiệp một, tỷ số 15-28.
Hết hiệp hai, 30-49.
Cách biệt có lúc bị kéo giãn tới gần ba mươi điểm.
Theo Titan Sports đưa tin tối 18/9, tỷ số cuối cùng sau khi được chính thức điều chỉnh là 77-97.
Tuyển bóng rổ nam Trung Quốc thua tròn 20 điểm.
Đây là trận thua có cách biệt lớn nhất của Trung Quốc trong lịch sử môn bóng rổ ASIAD.
Một số liệu đau lòng hơn là Nhật Bản sau 64 năm lại trở lại chung kết bóng rổ nam ASIAD.
Lần gần nhất họ vào chung kết phải ngược về tận năm 1962.
Tại buổi họp báo, Quách Sĩ Cường chỉ để lại vài câu.
Ông thẳng thắn nói gốc rễ của thất bại nằm ở bản thân, "trong quá trình thi đấu, chúng tôi không làm tốt hơn đối thủ ở bất cứ điều gì".
Người dẫn chương trình mời ông tự chấm điểm, ông trực tiếp xua tay.
"Tôi sẽ không chấm điểm cho bản thân, cũng sẽ không chấm điểm cho bất kỳ cầu thủ nào."
Câu cuối cùng dành cho cả tập thể: "Mọi người đều rất vất vả."
Bình luận viên nổi tiếng Dương Nghị tối hôm đó đặt câu hỏi trên nền tảng cá nhân: "Còn tư cách nói người ta đội một đội hai nữa không?"
Một câu nói đã nói trọn hương vị của cả trận đấu.
Nhưng chuyện vẫn chưa kết thúc.
Trận tranh huy chương đồng ngày 20/9, đối thủ đổi thành Iran.
Mấy phút đầu trận, Trung Quốc hiếm hoi chơi ra chút khí thế.
Có lúc vượt lên dẫn 31-29.
Trái tim người hâm mộ vừa nhấc lên, liền bị đè xuống ngay sau đó.
Iran liên tiếp ném hai quả ba điểm từ tuyến ngoài trúng rổ.
Hỏa lực tuyến ngoài vừa mở, nhịp độ lập tức bị cướp mất.
Kết thúc hiệp ba, Trung Quốc lại rơi vào thế bất lợi.
Tỷ số chung cuộc 70-79, huy chương đồng về tay người khác.
Thứ hạng ASIAD dừng lại ở vị trí thứ tư.
Đây là thành tích tệ nhất kể từ ASIAD Incheon 2014.
Sáng 21/9, Titan Sports dẫn lời nguồn tin tiết lộ, lãnh đạo Liên đoàn Bóng rổ yêu cầu toàn đội viết bản tổng kết sau khi về nước.
Từ cầu thủ đến ban huấn luyện, không thiếu một ai.
Viết gì, viết dài bao nhiêu, không nói rõ.
Nhưng thái độ này truyền ra ngoài đã đủ cho thấy trận thua lần này được đặt ở mức độ nghiêm trọng thế nào.
Những tiếng nói trên mạng xã hội hai ngày đó cực kỳ khó nghe.
Có người chế giễu đây là "phiên bản bóng rổ của trận 0-7".
Có người lôi ra video trên Bilibili so sánh trận thua thảm ở ASIAD với trận đội tuyển bóng đá Trung Quốc thua Nhật Bản 0-7 trên sân khách, lượt xem nhanh chóng vọt lên cả triệu.
Nhiều người hâm mộ bình thường hơn thì thất vọng, không cam lòng.
Những bài đăng đòi Quách Sĩ Cường từ chức xuất hiện hết bài này đến bài khác.
Có nhà báo trong giới bóng rổ hiến kế cho ông: "Chủ động từ chức, ra đi trong thể diện".
Cũng có phóng viên theo đội tiết lộ, nội bộ Liên đoàn Bóng rổ đang đánh giá lại công tác huấn luyện của ban huấn luyện.
Theo thông lệ, vào lúc này đội bóng phần lớn sẽ im lặng vài ngày trước.
Để cảm xúc lắng xuống, rồi từ từ phân tích lại.
Nhưng lần này, Quách Sĩ Cường không chờ.
Thua xong trận gặp Iran, chưa tới mười hai tiếng, ông đã nói rõ mọi chuyện.
【Sau lời tuyên bố đêm khuya, hai quyết định lớn được đưa ra】
Trong lần phát biểu công khai sáng 21/9, Quách Sĩ Cường đưa ra hai việc.
Việc thứ nhất, về con người.
Danh sách 12 người cho cửa sổ thi đấu FIBA tiếp theo sẽ được xáo trộn lại.
Căn cứ chọn người là màn trình diễn ở tám vòng đầu mùa giải CBA mới.
Nói cách khác, ai ở giải quốc nội chạy được, chiến đấu hăng, ném trúng, người đó có vé.
Đội hình ở ASIAD lần này không phải đáp án đã định.
Theo lịch thi đấu CBA mùa 2025-2026, mùa giải mới khởi tranh vào giữa tháng 10, đá xong tám vòng đầu là khoảng đầu tháng 11.
Mốc thời gian được tính toán cực kỳ chính xác.
Việc thứ hai, về thi đấu.
Quách Sĩ Cường tiết lộ, sắp tới sẽ sắp xếp dày đặc các trận giao hữu quốc tế trình độ cao cho đội bóng.
Cửa sổ nhắm tới là cửa sổ thứ tư vòng loại World Cup khu vực châu Á - Thái Bình Dương vào cuối tháng 11/2026.
Theo lịch thi đấu của FIBA, Trung Quốc ở bảng F giai đoạn hai, các đối thủ tiếp theo gồm Ả Rập Xê Út, Liban và Qatar.
Những trận chiến cam go thực sự vẫn còn ở phía sau.
Ghép hai việc này lại với nhau, tư duy đã rõ.
Hướng vào trong, dựa vào thành tích ở giải quốc nội để chọn người, thúc ép phong độ.
Hướng ra ngoài, gặm nhiều khúc xương cứng hơn, tích lũy kinh nghiệm thực chiến.
Không chạy theo chiến thắng ngay tháng sau, mà muốn cắm rễ sâu thêm một chút.
Quách Sĩ Cường còn nói một đoạn khá thực tế.
Ông thừa nhận đội hình lần này có nhiều cầu thủ trẻ, thiếu kinh nghiệm ở giải lớn.
Dưới áp lực cao tâm lý dao động lớn, khi dứt điểm những quả bóng then chốt còn do dự.
Ngày 19/9, Red Star News trong bài bám tin đã dẫn lời Quách Sĩ Cường: "Mùa hè năm nay quả thực đã thua vài trận, phải đối mặt đúng đắn với thực tế".
Điều này ít nhất cho thấy đội bóng đã không còn né tránh vấn đề.
Một vấn đề khác mà dư luận quan tâm nhất là vị trí của chính ông.
Hai chữ "sa thải" mấy ngày đó gần như tràn ngập phần bình luận.
Trong lời phát biểu ngày 21/9, Quách Sĩ Cường không trả lời trực diện.
Liên đoàn Bóng rổ Trung Quốc hiện cũng chưa phát đi tín hiệu sa thải ông.
Theo thông tin mà Titan Sports tổng hợp trong ngày, trong ngắn hạn, ông vẫn sẽ tiếp tục dẫn dắt đội.
Kết luận này không được lòng người.
Nhưng nếu nhìn kết hợp với hai quyết định lớn, sẽ thấy một tầng ý nghĩa khác.
Liên đoàn Bóng rổ chọn cách vá víu rồi tiếp tục đi, chứ không phải đập đi làm lại.
Tám vòng đầu CBA mùa giải mới sẽ trở thành một kỳ thi tuyển chọn công khai.
Đây cũng là lần đầu tiên sau nhiều năm, tuyển bóng rổ nam Trung Quốc trao quyền chọn người một cách rõ ràng cho giải quốc nội.
Mỗi cầu thủ có chí hướng vào đội tuyển quốc gia, những trận đấu sắp tới đều phải chơi theo tiêu chuẩn đội tuyển quốc gia.
Chiều 21/9, nhiều cầu thủ CBA đã chia sẻ tin này trên tài khoản mạng xã hội cá nhân.
Tăng Phàm Bác của Bắc Kinh Thủ Cương chỉ viết một chữ: "Luyện".
Dư Gia Hào của Chiết Giang Trù Châu chia sẻ kèm một câu: "Hãy xem giải quốc nội".
Triệu Kế Vĩ của Liêu Ninh Bản Cương không nói gì, nhưng đã ghim đoạn phát biểu này của HLV trưởng lên đầu trang cá nhân.
Thái độ của phía cầu thủ kiên quyết hơn tưởng tượng của bên ngoài.
【Lời cũ của Diêu Minh, nay đã thành sự thật】
Hãy kéo ống kính lùi lại một chút.
Thực ra tư duy của hai quyết định này trong giới bóng rổ Trung Quốc không hề mới.
Những năm Diêu Minh làm Chủ tịch Liên đoàn Bóng rổ, ông luôn nói về cùng một điều.
Thứ nhất là phải tiếp xúc nhiều hơn với các đội trình độ cao thế giới.
Thứ hai là phải dùng giải quốc nội để thúc ép ngược đội tuyển quốc gia.
Năm 2023, trong một bài phát biểu công khai trước khi rời nhiệm sở, Diêu Minh từng nói một câu.
Đại ý là bóng rổ thế giới đang hoàn thành bước chuyển số từ "vũ khí lạnh" sang "vũ khí nóng".
Nếu không nhận thức được sự thay đổi này, khoảng cách sẽ chỉ ngày càng xa.
Khi đó không ít người cảm thấy câu này nói nặng.
Thậm chí có người hâm mộ cho rằng ông nghĩ vấn đề quá nghiêm trọng.
Hơn hai năm trôi qua, nhìn lại đoạn nói này đối chiếu với tỷ số ở ASIAD, cảm nhận hoàn toàn khác.
Nhật Bản không có cầu thủ NBA mà vẫn có thể khiến Trung Quốc phải tâm phục.
Họ dựa vào một lứa người trẻ trưởng thành từ giải B.League.
Ở giải chuyên nghiệp, chất lượng đối kháng của họ cao hơn, dứt điểm quyết đoán hơn.
Còn Iran quanh năm ngâm mình trên đấu trường quốc tế, kinh nghiệm giải lớn hoàn toàn không cùng một cấp độ.
Ngược lại, tuyển bóng rổ nam Trung Quốc đúng lúc bị kẹt ở giai đoạn chuyển giao thế hệ khó chịu nhất.
Lứa lão tướng như Diêu Ninh, Chu Kỳ phai mờ dần, lứa trẻ mới lên còn chưa đỡ được.
Khoảng trống này tồn tại một cách khách quan.
Tư duy ứng phó của Diêu Minh năm ấy, nói trắng ra chỉ có một chữ: luyện.
Ông từng nhắc tới trong nhiều cuộc phỏng vấn, sợ thua thì mãi mãi không đuổi kịp.
Thường xuyên đối đầu với đội mạnh, thành tích ngắn hạn chắc chắn khó coi.
Nhưng lượng thông tin mà thất bại mang lại còn nhiều hơn cả mười trận giao hữu.
Tháng 10/2024, sau khi Diêu Minh rời ghế Chủ tịch Liên đoàn Bóng rổ, người tiếp quản công việc là Quách Chấn Minh.
Nhưng toàn bộ tư duy mà Diêu Minh để lại chưa bao giờ gián đoạn.
Hai quyết định mà Quách Sĩ Cường đưa ra lần này gần như là nối tiếp tư duy đó.
Một quyết định nắm lấy nguồn gốc, ai chơi tốt ở giải quốc nội người đó lên.
Một quyết định nắm lấy chất lượng, tìm nhiều đối thủ xếp hạng thế giới cao hơn để vật tay.
Đây không phải hành động cho có lệ, mà là sự tiếp nối.
Từ góc độ này, những lời Diêu Minh nói năm ấy không hề lỗi thời.
Ngược lại, chúng được hai trận thua thảm này kiểm chứng từng câu một.
Sự kiên nhẫn của người hâm mộ hiện giờ quả thực đã bị bào mòn gần hết.
Trên mạng xã hội, những tiếng nói "hãy cho thêm thời gian" ngày càng ít.
Những lời kêu gọi "phải có thành tích, phải giữ thể diện" ngày càng vang.
Điều này có thể hiểu được.
Dù sao lịch sử ba mươi năm tám lần lên ngôi ASIAD vẫn còn sờ sờ ra đó.
Giờ tụt xuống thứ tư, ai nhìn cũng thấy khó chịu.
Nhưng nếu phóng tầm mắt tới World Cup bóng rổ nam 2027, tới Olympic Los Angeles 2028.
Một đội bóng chỉ tự sướng trong nước thì không thể đi tới bước đó.
Phép ẩn dụ trồng cây của Diêu Minh năm ấy thực ra là để lại cho hiện tại.
Hôm nay trồng xuống, ngày mai sẽ không thành cây đại thụ.
Nhưng hôm nay không trồng, thì năm sau nữa, năm sau nữa nữa càng chẳng có gì để chờ.
Tối 20/9, sau trận tranh huy chương đồng, Quách Sĩ Cường rời sân không hề chậm.
Trong lời phát biểu ngày 21/9, ông cũng không trải ra quá nhiều lời khách sáo.
Mọi động thái đều rất thẳng thắn.
Thừa nhận đã thua, nói rõ bước tiếp theo, rồi về nước làm việc.
So với sự im lặng kéo dài sau những trận thua của các đội tuyển quốc gia mấy kỳ trước, phản ứng lần này nhanh đến bất thường.
Chiều 21/9, toàn đội tuyển bóng rổ nam Trung Quốc về tới sân bay Phố Đông, Thượng Hải.
Theo yêu cầu của Liên đoàn Bóng rổ, các cầu thủ trở về câu lạc bộ của mình, lao vào chuẩn bị cho mùa giải CBA mới.
Lần tới khoác áo đội tuyển quốc gia, nếu không có gì bất ngờ, chính là cửa sổ vòng loại World Cup vào tháng 11.
Danh sách khi đó sẽ trông thế nào, hiện vẫn chưa có đáp án.
Nhưng ít nhất phương hướng đã được viết công khai.
Mỗi trận đấu trong tám vòng đầu CBA đều là một buổi phỏng vấn công khai.
Đến đấu trường quốc tế tháng 11, đội bóng phải đối mặt với những đối thủ nào, cũng không có không gian né tránh.
Câu nói "phải nhìn thẳng vào khoảng cách" của Diêu Minh năm ấy, lần này Quách Sĩ Cường đã tiếp nối bằng hai quyết định.
Thành hay không, phải xem thời gian.
Thua hai trận này, tuyển bóng rổ nam Trung Quốc không chọn cách trốn tránh.
Nói rõ mọi chuyện, trao phương án cho bên ngoài.
Một ban huấn luyện thua liên tiếp sẵn sàng công khai bày tỏ thái độ trong vòng 12 giờ.
Một đội tuyển quốc gia đang trong giai đoạn đau đớn sẵn sàng trao quyền tuyển chọn lại cho giải quốc nội.
Đằng sau những động thái này là sự thẳng thắn thừa nhận mình chưa đủ mạnh.
Cũng là thái độ sẵn sàng làm lại từ đầu.
Vị trí số một châu Á lần này đã mất.
Nhưng câu nói "xây dựng bóng rổ nam giống như trồng cây" của Diêu Minh năm ấy, giờ đã được nhiều người lật lại xem hơn.
Nhận định từ "vũ khí lạnh" sang "vũ khí nóng" không còn bị nghi ngờ như hai năm trước.
Hai quyết định lớn mà Quách Sĩ Cường công bố chưa chắc có thể lập tức kéo thành tích trở lại.
Nhưng ít nhất nó giúp đội bóng này vẫn còn khả năng vươn lên.
Ngày 22/9, trại huấn luyện trước mùa giải CBA mới của các câu lạc bộ lần lượt khai mạc.
Từ ngày này, những cầu thủ mong được trở lại đội tuyển quốc gia đều phải dùng màn trình diễn để nói chuyện lại từ đầu.
Những tranh cãi bên ngoài sân bóng vẫn sẽ kéo dài một thời gian.
Còn trong sân bóng, mọi thứ phải bắt đầu từ lần nhảy bóng tiếp theo.
Bài học này của tuyển bóng rổ nam Trung Quốc có cái giá không nhỏ.
Nhưng nếu bài học này có thể khiến những lời Diêu Minh nói năm ấy thực sự được lắng nghe, thì cũng coi như không thua vô ích.